เว็บห้องสมุด สินามิ

  • สึนามิ มาเร็วกว่าที่คิด  เตรียมพร้อมและรับมืออย่างไร
  • เว็บเครือข่าย  ห้องสมุดสึนามิ  เปิดทำการแล้ว
  • ร่วมสร้างห้องสมุด ติดต่อเรา  Web Master

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

เตรียมความพร้อมอย่างไร

คลื่นยักษ์สึนามิ (Tsunami) เกิดได้อย่างไร
และจะเตรียมความพร้อมอย่างไร

ดร. อาณัติ เรืองรัศมี

ศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านวิศวกรรมแผ่นดินไหวและการสั่นสะเทือน
ภาควิชาวิศวกรรมโยธา คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

วันที่ 26 ธันวาคม 2547 เวลา 0:58:50 น. (UT) หรือเวลา 7:58:50 น. ตามเวลาในประเทศไทย ได้เกิดแผ่นดินไหวขนาด 8.9 ตามมาตราริคเตอร์ ที่นอกชายผั่งตะวันตกทางตอนเหนือของเกาะสุมาตรา ประเทศอินโดนีเซีย จุดศูนย์กลางอยู่ลึก 10 กม. ห่างจากเมืองบันดาเอเช่ ประมาณ 250 กม. และห่างจากกรุงเทพฯ 1260 กม. แผ่นดินไหวนี้เป็นแผ่นดินไหวที่ใหญ่เป็นอันดับที่ 5 นับตั้งแต่ปี ค.ศ. 1900 และใหญ่ที่สุดนับตั้งแต่แผ่นดินไหวอลาสกาในปี ค.ศ. 1964 เหตุการณ์ดังกล่าวทำให้เกิดการสั่นสะเทือนรับรู้ได้ในประเทศมาเลเซีย สิงคโปร์ และไทย นอกจากนั้นได้ทำให้เกิดสึนามิในวงกว้างทำให้เกิดผู้เสียชีวิตและบาดเจ็บเป็นจำนวนมากในประเทศอินเดีย ศรีลังกา มาเลเซีย และจังหวัดท่องเที่ยวทางใต้ของประเทศไทย โดยเกิดสึนามิสูงประมาณ 6 เมตรพัดเข้าชายฝั่ง ทำให้มีผู้เสียชีวิตนับร้อยและมีผู้บาดเจ็บเป็นจำนวนมากในจังหวัดภูเก็ต พังงา ตรัง และกระบี่

สึนามิคืออะไร เกิดได้อย่างไร

            สึนามิ (Tsunami) เป็นภาษาญี่ปุ่นแปลว่าคลื่นท่า (harbor wave) ในภาษาอังกฤษอาจใช้คำว่า Tidal wave ซึ่งไม่ถูกต้อง Tidal wave เกิดจากแรงดึงดูดระหว่างดาวเคราะห์ ดวงอาทิตย์ หรือดวงจันทร์ แต่สึนามิเกิดจากการกระตุ้นน้ำในมหาสมุทรให้กระเพื่อมในแนวดิ่งโดยมีปัจจัยจากแผ่นดินไหว ดินถล่ม การระเบิด หรือการกระแทกของอุกกาบาต แต่สึนามิที่เกิดโดยทั่วไปเป็นผลมาจากแผ่นดินไหว

            เป็นที่ทราบกันดีว่าแผ่นดินไหวเกิดจากการเคลื่อนตัวของเปลือกโลกอย่างกะทันหันแล้วปลดปล่อยพลังงานในรูปแบบการสั่นสะเทือน ซึ่งมักเกิดที่รอยเลื่อนของเปลือกโลกโดยรอยเลื่อนนี้อาจอยู่บนแผ่นดินหรืออยู่ใต้มหาสมุทร ถ้าการเคลื่อนตัวที่รอยเลื่อนใต้มหาสมุทรทำให้น้ำเกิดการกระเพื่อมในแนวดิ่งอย่างทันทีทันใด จะทำให้เกิดสึนามิได้ตามที่แสดงในรูปที่ 1 โดยสึนามิมีความยาวคลื่นยาวมากเป็น 100 กม. และมีระยะเวลาระหว่างยอดคลื่นยาวมากโดยอาจยาวเป็นชั่วโมง แล้วเคลื่อนที่ด้วยความเร็วเท่ากับรากที่สองของผลคูณของความเร่งดึงดูด (9.8 m/s2) และความลึกของน้ำ จะเห็นได้ว่าในมหาสมุทรลึก 4 กม. สึนามิจะเคลื่อนที่ด้วยความเร็วกว่า 700 กม./ชม. หรือเท่ากับความเร็วของเครื่องบินโดยสาร แต่ความสูงของคลื่นจากระดับปกติอาจสูงพียงครึ่งเมตร ทำให้ผู้ที่อยู่บนเรือในทะเลลึกจะไม่รู้สึกว่าเกิดสึนามิ แต่เมื่อคลื่นเคลื่อนที่เข้าใกล้ชายฝั่งความเร็วจะลดลงตามความลึก แต่คลื่นที่ตามมาด้วยความเร็วจะเสริมให้คลื่นมีความสูงมากขึ้น เมื่อใกล้ชายฝั่งซึ่งอาจสูงกว่า 10 ม. (รูปที่ 2) และเมื่อพัดเข้าสู่ชายฝั่ง (runup) จะสร้างความเสียหายต่อชีวิตและทรัพย์สิน คลื่นบางส่วนจะสะท้อนกลับสู่มหาสมุทรทำให้เกิดคลื่นวิ่งกลับไปกลับมาขนานไปกับชายฝั่ง คลื่นที่ตามมาอาจมีความสูงมากกว่าคลื่นแรกที่เข้ามาได้ ฉะนั้นประชาชนต้องอยู่ห่างจากชายฝั่งเมื่อเกิดสึนามิแล้ว

ระบบเตือนภัยจากสึนามิ

            การบรรเทาภัยจากสึนามิจะทำได้โดยการเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด ประเทศไทยเป็นสมาชิกในระบบเตือนภัยสึนามิในแปซิฟิก (Pacific Tsunami Warning System) ซึ่งมีสมาชิก 26 ประเทศ ซึ่งมีศูนย์อยู่ที่ฮาวาย เมื่อศูนย์ได้รับข้อมูลแผ่นดินไหวจะทำการตรวจสอบว่าตำแหน่งที่เกิดกับขนาดของแผ่นดินไหวว่าเข้าเกณฑ์เสี่ยงไหม ถ้าพบว่าเข้าเกณฑ์เสี่ยงก็จะทำการแจ้งเตือนภัยโดยรอบ พร้อมทั้งจะให้ข้อมูลเวลาที่คาดว่าคลื่นจะมาถึงสำหรับบริเวณที่คลื่นจะถึงใน 2-3 ชั่วโมง เมื่อทางศูนย์ตรวจพบสึนามิใหญ่จากการตรวจวัดภาพพื้นทะเล ศูนย์จะแจ้งเตือนทั่วประเทศในภาคพื้นแปซิฟิค

การเตรียมความพร้อมของประชาชนต่อสึนามิ

            เมื่อได้ยินการเตือนภัยว่าจะเกิดสึนามิ หรือเห็นคลื่นสูงเคลื่อนเข้ามา หรือเห็นน้ำทะเลลดลงกะทันหัน ให้ท่านไปบริเวณที่เป็นเนินสูง และไม่กลับไปที่ชายฝั่งอีกเพราะสึนามิสามารถเกิดซ้ำได้อีก แล้วรับฟังข่าวสารจากทางราชการ แต่ถ้าไปยังเนินสูงไม่ทันก็ให้วิ่งขึ้นชั้นบนของอาคารสูงคอนกรีตเสริมเหล็ก สิ่งที่ท่านต้องทราบเพื่อความปลอดภัยของท่านเองมีดังนี้

ความจริงเกี่ยวกับสึนามิ

-          สึนามิส่วนใหญ่เกิดจากแผ่นดินไหวซึ่งอาจเกิดใกล้หรือไกลออกไป

-          สึนามิอาจเกิดสูงเป็นสิบเมตรและซัดเข้าชายฝั่งเป็นระยะทางยาวมาก

-          ที่ต่ำเช่นชายหาดมีความเสี่ยงต่อสึนามิ

-          สึนามิเกิดได้หลายครั้ง คลื่นแรกไม่จำเป็นว่าจะใหญ่ที่สุด

-          สึนามิอาจเคลื่อนที่เร็วกว่าคนวิ่ง

-          บางครั้งสึนามิจะทำให้น้ำลดลงต่ำจนเห็นพื้นทะเล

-          สึนามิมีแรงมหาศาลสามารถพัดหินหนักหลายตันได้ และทำให้อาคารบ้านเรือนเสียหายได้

-          สึนามิเกิดเวลาใดก็ได้ ไม่ว่ากลางวันหรือกลางคืน

-          สึนามิสามารถเคลื่อนไปตามแม่น้ำ ลำคลองได้

กฎความปลอดภัยเมื่ออยู่บนแผ่นดิน

-          ขอให้ท่านรับทราบความจริงเกี่ยวกับสึนามิที่กล่าวไว้ข้างต้น เพราะความรู้นี้จะช่วยชีวิตท่านได้

-          ถ้าท่านอยู่ในบ้านและทราบการเตือนภัย ให้รีบไปยังที่ปลอดภัยอย่างเป็นระเบียบ

-          เมื่ออยู่ใกล้ชายฝั่งแล้วรู้สึกถึงการสั่นสะเทือน หรือเห็นระดับน้ำเปลี่ยนแปลงรวดเร็ว ให้ไปยังเนินสูง และอยู่ห่างจากแม่น้ำ

-          ชั้นบนของอาคารสูงคอนกรีตเสริมเหล็กสามารถใช้เป็นที่ลี้ภัยได้

-          อยู่ห่างจากที่ต่ำ

กฎความปลอดภัยเมื่ออยู่ในทะเล

ปกติผู้เดินเรือจะไม่ทราบว่าเกิดสึนามิเมื่ออยู่ในทะเล และเมื่อได้ยินการเตือนภัย ห้ามเข้าชายฝั่งเพราะระดับน้ำจะเปลี่ยนแปลงอย่างมากที่ชายฝั่ง แต่ถ้าเรือกำลังจะออกจากท่าเรือให้ติดต่อกับท่าเรือเพื่อรับฟังคำแนะนำ ถ้ารับทราบคำเตือนและมีเวลาที่จะไปยังน้ำลึกก็อาจจะไปอย่างเป็นระเบียบ แต่สำหรับเรือเล็กอาจจะปลอดภัยกว่าถ้าอพยพออกจากเรือไปยังที่สูง

บทส่งท้าย

            ครั้งนี้เป็นครั้งแรกของประเทศไทยที่มีผู้เสียชีวิตจากแผ่นดินไหวและสึนามิ จากเหตุการณ์นี้ทำให้ประเทศไทยต้องทบทวนมาตรการในการป้องกันผลกระทบจากแผ่นดินไหวให้ครอบคลุมมากยิ่งขึ้น การออกแบบโครงสร้างต้านทานแผ่นดินไหวนอกจากจะครอบคลุม 10 จังหวัดในภาคเหนือและภาคตะวันตก อาจมีความจำเป็นที่จะพิจารณาครอบคลุมถึงตอนใต้ของประเทศไทยซึ่งเสี่ยงต่อแผ่นดินไหวจากมหาสมุทรอินเดียตอนใต้และเขตกรุงเทพมหานคร และควรมีมาตรการเตือนภัยจากสึนามิมากขึ้น โดยเฉพาะกับจังหวัดตอนใต้ของประเทศไทยที่เป็นแหล่งท่องเที่ยวทางทะเล ซึ่งสามารถทำให้เกิดความสูญเสียต่อชีวิต ทรัพย์สิน และเศรษฐกิจได้มาก

เอกสารอ้างอิง

http://earthquake.usgs.gov/
http://www.geophys.washington.edu/tsunami/general/physics/physics.html
http://walrus.wr.usgs.gov/tsunami/basics.html
http://www.prh.noaa.gov/pr/ptwc/

Last Updated on Sunday, 15 April 2012 15:55

092729
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
Since May 2012
76
229
1259
82377
1393
0
92729
Your IP: 54.81.119.153
Server Time: 2014-07-10 10:49:42

Native RTL Support

Native RTL SupportNative RTL support means that every elements on the page is mirror swapped including layout, menus, typography, icons...everything.

Read more...

Easy to Start

Ultimate Browsers SupportJSN Dome provides unique mechanism of installing sample data on directly your current website. Just few clicks and the demo website is here.

Read more...

Docs / Support

Docs and SupportIn addition to comprehensive documentations in PDF format, you also get support from friendly forum and dedicated support system.

Read more...

Go to top